(VİYANA) HJ – Avusturya’da ÖVP, SPÖ ve NEOS koalisyonu, iki yıllık bütçe planında anlaşmaya vardı. Toplam 5 milyar avroluk finansman ihtiyacının 2,5 milyar avrosu bütçe konsolidasyonu kapsamında tasarruf ve ek gelirlerle sağlanacak, 2,5 milyar avrosu ise yatırım ve teşvik önlemleri için kullanılacak. Hükümet, bütçede hem tasarruf hem de belirli alanlarda harcama artışını birlikte planladı.
Yatırım alanları ve bütçe dengesi
Paket kapsamında ekonomik merkez, iş piyasası, erken çocukluk eğitimi ve bakım alanlarında harcamalar öngörülüyor. Bu başlıklar için toplam 520 milyon avroluk kaynak ayrılması planlanıyor. Hükümet, yalnızca kesinti değil aynı zamanda belirli alanlarda yatırım yapılacağını vurguluyor.
İşveren katkılarında indirim
Bütçenin en büyük kalemlerinden biri işverenlerin ödediği yan maliyetlerin düşürülmesi oldu. Bu kapsamda aile yardımlarının finansmanında kullanılan katkı oranının yüzde 3,7’den yüzde 2,7’ye indirilmesi planlanıyor. Düzenlemenin 2028 itibarıyla yaklaşık 2 milyar avroluk bir büyüklüğe ulaşması bekleniyor. Bu indirimin ilk aşamada işverenler üzerinde etkili olacağı belirtiliyor.
İndirimin kapsamı tartışılıyor
Ancak bu indirimin tamamının şirketler için net bir kazanç oluşturmayacağı ifade ediliyor. Mevcut uygulamada 60 yaş üzerindeki çalışanlar için işveren katkısı alınmazken, yeni düzenlemeyle bu istisna kaldırılacak ve bu grupta da indirilmiş oran uygulanacak. Bu değişikliğin yaklaşık 500 milyon avroluk bir etkisi olacağı belirtiliyor. Ayrıca kamu sektörünün de önemli bir işveren olması nedeniyle indirimin bir kısmının kamu içinde kalacağı ve bunun 400 milyon avroya kadar ulaşabileceği ifade ediliyor.
Finansman adımları
Yan maliyet indiriminin karşılanması için farklı gelir kalemleri planlanıyor. Şirket kârları üzerinden alınan verginin artırılması, banka vergisinin sürdürülmesi ve gayrimenkul kazançlarına yönelik düzenlemeler bu kapsamda yer alıyor. Ayrıca bazı istisnaların kaldırılması ve belirli alanlarda tasarruf önlemleri de gündemde bulunuyor.
Çalışanlara yansıma tartışmalı
İşverenlere sağlanan indirimin çalışanlara ne ölçüde yansıyacağı konusunda farklı görüşler bulunuyor. Hükümet temsilcileri bu adımın ücret artışlarına alan açabileceğini belirtirken, bazı ekonomistler indirimin ilk aşamada şirketler üzerinde kalacağını ifade ediyor. Bu nedenle uzun vadeli etkinin nasıl olacağı konusunda farklı değerlendirmeler yapılıyor.
Vergi ve katkı yükü tartışması
Avusturya’da işgücü üzerindeki vergi ve katkı yükü uzun süredir tartışma konusu. Uluslararası karşılaştırmalara göre bu yükün yüksek olduğu ülkeler arasında yer alan Avusturya’da, çalışanların maliyetinin önemli bir bölümü vergi ve sosyal katkılar olarak devlete gidiyor.
Araştırmalar farklı sonuçlar ortaya koyuyor
Bu tür indirimlerin etkisine ilişkin araştırmalar da farklı sonuçlar ortaya koyuyor. Bazı çalışmalarda maliyetlerin zamanla çalışanlara yansıdığı belirtilirken, bu oranın ülkeden ülkeye değiştiği ifade ediliyor. Bu nedenle düzenlemenin etkisinin ekonomik koşullara bağlı olacağı değerlendiriliyor.
Emekli maaşlarında sınırlı artış
Bütçede emekli maaşları da önemli başlıklardan biri oldu. Planlamaya göre 2027 ve 2028 yıllarında emekli maaşı artışları enflasyonun altında kalacak. Ancak artışların kademeli bir sistemle yapılacağı ve tüm emekliler için tek tip bir sınır uygulanmayacağı belirtiliyor.
Sosyal alanda düzenlemeler
Bütçe kapsamında bazı sosyal alanlarda değişiklikler de planlanıyor. Belirli istisnaların kaldırılması ve bazı uyarlamaların yapılmaması gündemde yer alıyor. Bu adımların kapsamına ilişkin ayrıntıların ilerleyen süreçte netleşmesi bekleniyor.
Bütçe süreci ve takvim
Bütçenin planlanan tarihten önce yürürlüğe girmesi hedefleniyor. Bu doğrultuda uygulamanın 1 Ağustos 2026 itibarıyla başlaması öngörülüyor. Bu süreçte ilgili kurumların gerekli hazırlıkları tamamlaması gerekiyor.
Koalisyon içinde uzlaşma
Bütçe görüşmeleri koalisyon içinde yoğun müzakerelerle yürütüldü. İşveren katkılarının düşürülmesi özellikle NEOS tarafından öncelikli bir talep olarak öne çıkarken, emeklilik düzenlemeleri ve sosyal dengeler konusunda farklı görüşler dile getirildi. Sonuçta taraflar, tasarruf ve yatırım adımlarını birlikte içeren bir uzlaşmaya vardı.
Muhalefetten eleştiriler
Bütçe paketi muhalefetin eleştirilerine de neden oldu. Yeşiller lideri Leonore Gewessler, yükün toplumun orta kesimlerine kaydırıldığını savunarak bütçeyi eleştirdi. Büyük servetlerin yeterince vergilendirilmediğini ifade eden Gewessler, kesintilerin özellikle belirli kesimleri etkilediğini dile getirdi.
Tartışmalar sürecek
Çift bütçe, Avusturya’da önümüzdeki dönemin ekonomik ve sosyal politikalarının çerçevesini oluşturacak. Hükümet paketi mali denge ve rekabet gücü açısından gerekli bir adım olarak değerlendirirken, düzenlemenin etkileri ve yükün nasıl paylaşıldığı önümüzdeki süreçte tartışılmaya devam edecek.
