VİYANA (HJ) – Hava sıcaklığı düştükçe araç lastiklerinin içindeki basınç da azalıyor. Sıcaklıktaki her 10 santigrat derecelik düşüşün lastik basıncında yaklaşık 0,07 ila 0,14 bar, başka bir ifadeyle 1 ila 2 PSI azalmaya yol açabileceği belirtiliyor.
Özellikle sonbaharın sonu ve kışın başlangıcında görülen hızlı sıcaklık değişimleri, sürücüler fark etmeden lastik basıncının önerilen seviyenin altına inmesine neden olabiliyor. Yetersiz basınç ise lastiğin yol ile temasını ve çalışma biçimini değiştirerek yol tutuşunu, fren performansını ve yakıt tüketimini olumsuz etkileyebiliyor.
Soğuk hava lastik basıncını neden düşürüyor?
Lastik içindeki havanın basıncı sıcaklığa bağlı olarak değişiyor. Hava soğuduğunda gaz moleküllerinin hareketi yavaşlıyor ve lastik içindeki basınç düşüyor.
Continental’in verdiği bilgilere göre sıcaklığın 10 santigrat derece azalması lastik basıncında yaklaşık 1 ila 2 PSI düşüşe neden olabiliyor. ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA) ise sıcaklığın yaklaşık 10 Fahrenheit, yani yaklaşık 6 santigrat derece düşmesiyle basıncın yaklaşık 1 PSI azalabileceğini belirtiyor.
Bu nedenle özellikle gecelerin belirgin biçimde soğuduğu dönemlerde sabah yapılan ölçümlerde daha düşük değerlerle karşılaşılabiliyor. Ancak sıcaklık kaynaklı düşüşün olağan olması, aracın önerilen lastik basıncının altında kullanılmasının uygun olduğu anlamına gelmiyor.
Avusturya’da kış koşulları lastiğin önemini artırıyor
Avusturya’da düşük sıcaklıkların yanı sıra kar, buz ve sulu kar gibi yol koşulları lastiklerin durumunu daha önemli hâle getiriyor.
Ülkede 1 Kasım ile 15 Nisan arasındaki dönemde, kış koşullarının bulunduğu yollarda kullanılan binek araçların ve 3,5 tona kadar olan hafif ticari araçların dört tekerleğinde de kış lastiği bulunması gerekiyor.
Kış lastiklerinde yasal minimum diş derinliği radial lastiklerde 4 milimetre, diagonal lastiklerde ise 5 milimetre olarak uygulanıyor. Kış lastiği olarak kabul edilen uygun işaretli dört mevsim lastiklerinde de bu sınırlar önem taşıyor.
Doğru lastiğin kullanılması tek başına yeterli değil. Lastik basıncının önerilen seviyenin altında kalması, lastiğin temas alanını ve çalışma sıcaklığını değiştirerek sürüş özelliklerini etkileyebiliyor. Continental, iklim koşullarına bağlı olarak kış döneminde lastiklerde 5 PSI’ya kadar basınç kaybı görülebileceğine dikkat çekiyor.
Doğru lastik basıncı nereden öğrenilir?
Lastik basıncı, lastiğin yanağında bulunan azami basınç değerine göre değil, araç üreticisinin belirlediği değere göre ayarlanmalı. Önerilen değer genellikle sürücü kapısının iç bölümündeki etikette, yakıt kapağında veya aracın kullanım kılavuzunda bulunuyor.
Basıncın lastikler soğukken ölçülmesi gerekiyor. Uzun süreli sürüş sırasında lastikler ısındığı için basınç yükseliyor ve yolculuğun hemen ardından yapılan ölçüm yanıltıcı olabiliyor.
Lastik basıncının ayda en az bir kez kontrol edilmesi, hava sıcaklığında belirgin değişiklik yaşandığında ise ölçümün tekrarlanması öneriliyor. Dört lastiğin yanı sıra araçta bulunuyorsa yedek lastiğin basıncının da kontrol edilmesi gerekiyor.
Araçta lastik basınç izleme sistemi (TPMS) bulunması da manuel kontrol ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmıyor. Sistem, basınç belirli bir seviyenin altına düştüğünde uyarı verdiğinden, gösterge panelinde uyarı bulunmaması her lastiğin üreticinin önerdiği basınçta olduğu anlamına gelmeyebilir.
Basıncın kısa süre içinde tekrar tekrar düşmesi ise yalnızca hava sıcaklığıyla açıklanamayabilir. Bu durumda lastikte delinme, valf sorunu veya başka bir hava kaçağı olup olmadığının kontrol edilmesi gerekiyor.
Kış öncesinde lastiklerde neler kontrol edilmeli?
Sürücülerin kış döneminde yalnızca lastik türüne değil, lastiğin genel durumuna da dikkat etmesi gerekiyor. Üreticinin belirlediği soğuk lastik basıncının kontrol edilmesi ve diş derinliğinin ölçülmesi temel kontroller arasında yer alıyor.
Lastiklerde çatlak, kesik, şişkinlik veya düzensiz aşınma bulunup bulunmadığı da gözden geçirilmeli. Kar zinciri kullanılabilecek koşullarda ise zincirin araç ve lastik ölçüsüyle uyumlu olması önem taşıyor.
Özellikle hava sıcaklığının kısa sürede belirgin biçimde düştüğü dönemlerde lastik basıncının yeniden ölçülmesi gerekiyor. Soğuk havanın basınç üzerindeki etkisi nedeniyle kış aylarında lastik kontrolünün tek seferlik bir işlem yerine düzenli olarak yapılması sürüş güvenliği açısından önem taşıyor.