VİYANA (HJ) – Dondurulmuş gıda üreticisi Ardo'nun Aşağı Avusturya'nın Gänserndorf ilçesine bağlı Groß-Enzersdorf'taki üretim ve paketleme tesisini kademeli olarak kapatma kararı, bölgede sebze yetiştiren yaklaşık 500 tarım işletmesinin geleceğini belirsizliğe sürükledi.
Aşağı Avusturya Ziraat Odası (LKNÖ), yerli dondurulmuş sebzelerin Avusturya'da işlenmeye devam edebilmesi için çözüm arayışını sürdürüyor.
LKNÖ Başkan Yardımcısı Lorenz Mayr, kapanma konusunda henüz son sözün söylenmediğini belirterek Aşağı Avusturya eyaleti ve federal yönetimin desteğine dikkat çekti. Mayr, amaçlarının yerli dondurulmuş sebzelerin gelecekte de Avusturya'da işlenmesini sağlamak olduğunu söyledi.
Ardo, perşembe günü Groß-Enzersdorf'taki üretim ve paketleme tesisinin aşamalı olarak kapatılacağını duyurmuştu. Sebze üretiminin aralık ayına kadar sürmesi, ardından üretim hatlarının kademeli olarak kapatılması ve binanın içinin boşaltılması planlanıyor.
Satış ve satış destek birimlerinde yedi çalışanın görevine devam etmesi, yaklaşık 190 çalışanın ise işten çıkarılması öngörülüyor. Groß-Enzersdorf'taki üretim ekipmanlarının Ardo'nun Avrupa'daki diğer mevcut tesislerine taşınması planlandığı için işletmenin başka bir sahip tarafından devam ettirilmesinin mümkün olmadığı belirtiliyor.
Çiftçiler için en büyük sorun işleme tesisi
Kapanmanın tarım işletmeleri üzerindeki etkisi, Gänserndorf ilçesine bağlı Franzensdorf'ta üretim yapan çiftçi Johann Blatt'ın durumunda da görülüyor. Dondurulmuş gıda üretimi için ıspanak ve yemeklik kabak yetiştiren Blatt, tarım arazilerinin yaklaşık dörtte birini bu üretime ayırıyor.
Blatt, kapanma kararını öğrendiğinde ilk hissettiği şeyin "bir tür şaşkınlık ya da ayaklarının altından zeminin çekilmesi" olduğunu söyledi.
Dondurulmuş sebze üretiminin işletmesinin önemli gelir kaynaklarından biri olduğunu belirten Blatt, şimdi alternatif aramak zorunda olduğunu ancak mevcut piyasa koşullarında bunun zor olduğunu ifade etti. Aile işletmesi, onlarca yıldır sebze üretimine önemli yatırımlar yaptı. Yalnızca sulama sistemlerine yaklaşık yarım milyon euro harcandı.
Sulama tesisleri başka ürünlerde de kullanılabilecek olsa da yapılan masrafı ekonomik açıdan karşılayabilecek ürünlerin bulunması gerekiyor. Blatt, dondurulmuş sebzeleri için şu anda başka bir işleme tesisi görmediğini belirtti.
Uzak mesafelere yapılacak taşımaların ek maliyet yaratacağına ve ürün kalitesini de etkileyebileceğine dikkat çeken Blatt, "İşleme tesisi olmazsa dondurulmuş sebze üretimi de olmaz. Bütün meselenin temel sorunu bu" dedi.
Yaklaşık 3 bin 300 hektarda üretim yapılıyor
LKNÖ verilerine göre Dondurulmuş Sebze Üreticileri Örgütü'ne (ETG) yaklaşık 500 tarım işletmesi üye. İşletmeler, ağırlıklı olarak Marchfeld bölgesinde yaklaşık 3 bin 300 hektarlık alanda işlenmek üzere sebze yetiştiriyor. Ürünler arasında bezelye, ıspanak, havuç, sebze soyası, kabak ve çeşitli otlar bulunuyor.
Geçen yıl yaklaşık 18,5 milyon euro değerindeki 40 bin ton ham ürün Ardo'ya teslim edildi. Ardo ise 2025 yılında yaklaşık 270 çiftçinin ürünlerini işlediğini bildirdi. Bu iki rakam farklı grupları ifade ediyor: Yaklaşık 500 işletme ETG üyesi bulunurken, Ardo geçen yıl bunların da içinde bulunduğu yaklaşık 270 çiftçinin ürünlerini işledi.
Mayr, özellikle yapraklı sebzelerde alternatiflerin sınırlı olduğunu belirterek, "Avusturya'da başka bir işleme tesisimiz yok" dedi. Çözüm bulunamaması halinde Marchfeld'deki bir üretim kolunun ortadan kalkabileceği uyarısında bulundu.
Marchfeld sebzesine talep sürebilir
Marchfeld'de yetiştirilen sebzelere yönelik talebin en azından kısmen devam edebileceğine ilişkin açıklamalar da geldi. Almanya merkezli bir gıda şirketi, kapanma kararının açıklanmasının ardından Marchfeld'den sebze almaya devam edebilmek için çözüm üzerinde çalıştığını bildirdi. Uluslararası bir perakende zinciri de mümkün olduğunca Marchfeld bölgesinin sebzelerini kullanmayı sürdürmek istediğini açıkladı.
Ancak ürünlerin gelecekte nerede işleneceği temel sorun olmaya devam ediyor. Blatt, yüksek maliyetler ve kalite gereklilikleri nedeniyle sebzelerin uzaktaki işleme tesislerine taşınmasını sorunlu görüyor. Hasattan sonra sebzelerin mümkün olduğunca hızlı işlenmesi gerekiyor.
Mayr da bu nedenle kısa sürede netlik sağlanmasını istedi. Önümüzdeki haftalarda 2027 yılı için tohum, ekim nöbeti ve üretim planlarının hazırlanması gerekiyor. LKNÖ, Aşağı Avusturya eyaleti ve Tarım Bakanlığının konuyla ilgili görüşmeler yapması planlanıyor.
Siyasetten Ardo'ya sorumluluk çağrısı
Aşağı Avusturya Eyalet Başbakanı Johanna Mikl-Leitner, yardımcısı Stephan Pernkopf ve Tarım Bakanı Norbert Totschnig, kapanma planını çalışanlar ve etkilenen çiftçi aileleri açısından "ağır bir darbe" olarak nitelendirdi. Üç ÖVP'li siyasetçi, Ardo'nun sorumluluk taşıdığını belirterek görüşmelere hazır olduklarını açıkladı.
PRO-GE sendikası ise çalışanlar için hızla bir sosyal plan hazırlanmasını ve iş gücü vakfı kurulmasını talep etti. SPÖ Aşağı Avusturya Eyalet Başkanı ve Eyalet Bakanı Sven Hergovich de böyle bir vakfın kurulması seçeneğinin incelenmesini istedi.
ÖVP yönetimindeki Tarım Bakanlığı ise mevcut değerlendirmeye göre halkın dondurulmuş sebze ihtiyacının karşılanmasının güvence altında olduğunu belirtti. Yerli üretimde eksilecek miktarın gerektiğinde başka kaynaklardan karşılanabileceği ifade edildi. Yapılması planlanan görüşmelerde bu nedenle yerli üretim ve işleme kapasitesinin korunup korunamayacağı öne çıkacak.
2027 üretimi belirsiz
Johann Blatt için gelecek yıl dondurulmuş sebze üretimine ayrılan tarlalarda ne yetiştirileceği henüz belli değil. Diğer arazilerindeki üretim planlarının daha ileri aşamada olduğunu belirten Blatt, dondurulmuş sebzeye ayrılan alanlar konusunda ise "hala bir soru işaretiyle karşı karşıya" olduğunu söyledi.
Blatt'ın çiftliğinde dondurulmuş gıda sektörüne yönelik sebze üretimi birkaç kuşaktır sürüyor. Bu üretime büyükbabasının başladığını anlatan Blatt, yeni bir çözüm bulunamaması halinde dondurulmuş sebze yetiştiriciliğini bırakmak zorunda kalacağını belirterek, "Alıcım olmadığı için üretim de yapmayacağım" dedi.
