VİYANA (HJ) – Avusturya ekonomisi iki yıl aradan sonra ilk kez yılın ilk çeyreğinde büyüme kaydetti. Mallar ve hizmetlerin toplam üretimi, önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,2 oranında arttı. Ancak IMF’nin son tahminlerine göre, Avusturya 2025 yılının tamamında resesyonda kalacak tek sanayileşmiş ülke olacak.
Momentum Enstitüsü’nün değerlendirmesine göre, ülke ekonomisi 2019 ile 2024 yılları arasında Avrupa Birliği (AB) ortalamasına kıyasla 4,2 puan daha düşük bir büyüme performansı sergiledi. Bu dönemde ekonomik yavaşlamanın en belirgin nedenlerinden biri yatırımlardaki düşüş oldu.
Avusturya Merkez Bankası’nın (OeNB) verilerine göre, 2022 yılından bu yana ülkedeki yatırımlar nominal olarak yüzde 18 oranında azaldı. Momentum Enstitüsü, bu düşüşün Avusturya ekonomisinde 2,9 puanlık bir büyüme kaybına neden olduğunu belirtti. AB genelinde ise aynı dönemdeki yatırım eksikliği sadece 0,3 puanlık bir etki yarattı. Bu azalışın üçte ikisi inşaat sektöründen kaynaklandı.
Momentum Enstitüsü Başekonomisti Oliver Picek, ülkedeki inşaat yatırımlarındaki gerilemeyi yüksek enflasyonla birlikte artan faiz oranlarıyla ilişkilendirdi. Picek, analiz döneminde Avusturya’nın bir “emlak balonu”nun zirvesinde bulunduğunu kaydetti. 2019-2024 döneminde konut ve arsa fiyatları yüzde 30 artarken, AB ortalaması yüzde 27 oldu. Önceki yıllarda da yüksek seyreden fiyatlar bu farkı daha belirgin hale getirdi. Aynı dönemde inşaat maliyetleri de AB ortalamasının üç puan üzerine çıktı. Sonuç olarak, ülkedeki inşaat yatırımları iki yıl içinde yüzde 10’un üzerinde azaldı.
Zayıf iç talep ekonomik toparlanmayı sınırlıyor
Avusturya ekonomisindeki durgunluğu derinleştiren bir diğer etken ise özel tüketim harcamalarındaki zayıflık oldu. Pandemi sonrası dönemde hanehalkları gelirlerinin daha büyük bir kısmını tasarrufa yönlendirdi. Momentum Enstitüsü’nün verilerine göre, özel tüketim 2019-2024 döneminde ekonomik büyümeye yalnızca 0,6 puan katkı sağladı. Aynı dönemde AB ortalamasındaki katkı ise iki puan olarak hesaplandı.
Tüketimdeki durgunluk, hanehalklarının satın alma gücünde artış olmasına rağmen yaşandı. OeNB’ye göre, hanehalklarının kullanılabilir geliri 2019’dan bu yana yüzde 6,65 oranında arttı. Bank Austria verilerine göre ise ortalama ücretler son 21 ayda enflasyonun üzerinde artış gösterdi. Buna rağmen tüketim sınırlı kaldı.
Uzmanlara göre bu çelişkinin temel nedeni, halkın “algılanan enflasyon” üzerinden karar vermesi. İstatistik Austria verileri, günlük harcamaları kapsayan “mini sepet”in yüzde 35, temel tüketim ürünlerini içeren “mikro sepet”in ise yüzde 33 oranında pahalandığını gösteriyor. Bu oran, genel enflasyon oranı olan yüzde 27’nin üzerinde. Bu fark, tüketicilerin harcamalarında daha temkinli davranmasına yol açtı.
Satın alma gücündeki artış da tüm sektörlere eşit şekilde yansımadı. Bank Austria verilerine göre, Mart 2025 itibarıyla sadece 19 sektörün yedisinde 2020’ye kıyasla daha yüksek bir satın alma gücü oluştu. Özellikle madencilik ve kamu hizmetleri gibi sektörlerde bu artış gözlemlenirken, bazı meslek gruplarında ise toplu sözleşme kapsamı dışında kalma veya geç müzakere gibi nedenlerle gelir artışı sınırlı kaldı. Emekliler bu istatistiklere dahil edilmediği için, bu kesimin satın alma gücünde daha büyük bir düşüş yaşandığı belirtiliyor. Artan işsizlik de genel ekonomik güveni olumsuz etkileyen bir diğer unsur olarak öne çıkıyor.
Sanayi ve konut sektörlerinde kısmi toparlanma işaretleri
Sanayi sektörü ise genel görünümden kısmen ayrıştı. Makine yatırımları açısından AB ortalamasına yakın seyreden Avusturya, sanayi büyümesinde de hafif bir artış kaydetti. Ancak son beş yılda yalnızca yüzde 0,2 oranında büyüyen sektör “durgun” olarak değerlendiriliyor. Oliver Picek, 2021 ve 2022 yıllarındaki üretim artışlarının pandemi sonrası geçici bir toparlanma olduğuna dikkat çekti. Bu tarihten sonra sanayinin yeniden gerileme sürecine girdiğini ifade etti.
Sanayi sektörünün küresel gelişmelere doğrudan bağlı olması, dış talepteki dalgalanmaların etkisini artırıyor. Buna rağmen bazı alanlarda iyileşme işaretleri gözleniyor. OeNB’ye göre, Avrupa Merkez Bankası’nın faiz indirimi sonrasında konut kredisi talebi artış gösterdi. Avusturya Ekonomi Odası’na bağlı Gayrimenkul Uzmanları Derneği, konut inşaatlarındaki düşüşün durma noktasına geldiğini, ancak mevcut seviyenin oldukça düşük olduğunu aktardı. Almanya’nın altyapı yatırımlarına yönelik başlattığı milyarlarca Avroluk paketin Avusturya ekonomisine dolaylı fayda sağlayabileceği değerlendiriliyor.
Önümüzdeki döneme ilişkin beklentiler, hanehalkı tüketiminde yeniden bir canlanma yaşanabileceği yönünde. Bank Austria’ya göre, özel tüketimin potansiyeli oldukça yüksek. Hanehalklarının 2024 yılında tasarruf oranını yüzde 8,7 seviyesinde tutmaları durumunda ekonomiye fazladan 10 milyar Avro girebilirdi. Bu da yüzde 1,2’lik bir daralma yerine, yüzde 0,5 oranında bir büyüme anlamına gelirdi. Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (IHS) ve Avusturya Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (Wifo), 2025 yılı için yüzde 0,2 ila 0,3 arasında bir küçülme öngörüyor.
