VİYANA (HJ) – Avusturya’da eğitim hayatı boyunca en az bir kez sınıf tekrarı yapan gençlerin oranı birçok sanayileşmiş ülkeye kıyasla daha yüksek. PISA 2025 araştırmasına katılan 15 yaşındaki öğrencilerin yüzde 18’i en az bir kez sınıf tekrarı yaptığını belirtti.
Dezavantajların yoğunlaştığı okullarda bu oran yüzde 36’ya kadar çıkıyor. OECD genelinde sınıf tekrarı yapan öğrencilerin oranı yüzde 11’in biraz altında kalırken, PISA’da üst sıralarda yer alan Estonya ve İrlanda’da yüzde 5’e dahi ulaşmıyor.
Sınıf tekrarı ilkokul döneminde de dikkat çekiyor. Öğrencilerin yüzde 9’u ilkokulda en az bir yılı tekrar ediyor. Ortaokul ile AHS’nin alt kademesinde de oran yüzde 9 düzeyinde.
AHS’nin üst kademesi ile mesleki orta ve yüksek dereceli okullarda ise sınıf tekrarı daha seyrek görülüyor. Bu okullarda oran yüzde 4. Aynı sınıf düzeyini üç kez okuyanların oranı ise yüzde 2’nin altında.
Sosyoekonomik fark belirgin
PISA 2025 verileri, sınıf tekrarının öğrencilerin aile koşullarıyla da güçlü biçimde bağlantılı olduğunu gösteriyor. Maddi imkânları sınırlı ve eğitim düzeyi düşük ailelerden gelen öğrencilerde sınıf tekrarı oranı yüzde 28’e, yurt dışından göç etmiş ailelerin çocuklarında ise yüzde 30’a ulaşıyor.
Buna karşılık ekonomik durumu daha iyi ve yükseköğrenim görmüş ailelerin çocuklarında, özel okullarda eğitim görenlerde ve kırsal bölgelerde yaşayan gençlerde bu oran yaklaşık yüzde 10 seviyesinde.
OECD ortalamasında sınıf tekrarı 2012’den bu yana azalırken Avusturya’da ters yönde bir değişim görüldü. Ülkede 2012’de yüzde 12 olan oran 2025’te yüzde 18’e yükseldi. OECD ortalaması ise aynı dönemde yüzde 14’ten yüzde 11’e geriledi.
Avrupa’da Avusturya’ya benzer oranlar İspanya, Almanya ve Benelüks ülkelerinde görülüyor. Bu ülkelerde, Avusturya’da olduğu gibi, düşük gelirli göçmen ailelerden gelen öğrencilerin oranı görece yüksek. İspanya dışındaki bu ülkelerde öğrencilerin sosyal kökeninin PISA sonuçları üzerindeki etkisinin de özellikle güçlü olduğu belirtiliyor.
Sınıf tekrarı oranının yüzde 30 ve üzerine çıktığı yerlerde düşük gelirli ailelerden gelen gençlerin oranı da özellikle yüksek. Ruanda’da ise öğrencilerin yarısından fazlası en az bir eğitim yılını tekrar ediyor.
OECD sınıf tekrarını eleştiriyor
OECD verilerine göre öğrenme koşulları daha dezavantajlı olan öğrenciler, PISA’da daha varlıklı ve eğitim düzeyi yüksek ailelerden gelen öğrencilerle benzer başarı düzeyine ulaşsalar bile daha sık sınıf tekrarı yapmak zorunda kalıyor.
OECD Eğitim Direktörü Andreas Schleicher, sınıf tekrarını farklı gerekçelerle eleştiriyor. Schleicher’e göre öğrencilerin okulda geçirdiği ek yıllar eğitim sistemi için yüksek maliyet yaratırken, desteğe ihtiyaç duyan öğrencilerin eksiklerini kapatmasına yardımcı olmuyor.
Schleicher ayrıca sınıf tekrarının çocukları ve gençleri damgalayabildiğini ve motivasyonlarını düşürebildiğini, bunun da okuldan ayrılma riskini artırdığını belirtiyor.
PISA’da üst sıralarda bulunan ülkelerde ise klasik anlamda sınıf tekrarı ya uygulanmıyor ya da oldukça seyrek görülüyor. Japonya’da bu uygulama bulunmazken Estonya ve İrlanda’da oran yüzde 5, Güney Kore’de ise yüzde 2’nin biraz altında.
Bu ülkelerde öğrencilerin okulda daha fazla yıl geçirmesi yerine bireysel desteğe, gerektiğinde ailelerin de desteklenmesine ağırlık veriliyor.
