VİYANA (HJ) – Avusturya’da ise Subaylar Derneği Başkanı Erich Cibulka, bir basın röportajında, “jeopolitik dengelerin değiştiğini” belirterek kadınlar için askerlik zorunluluğu getirilmesi yönünde tartışma başlatılması çağrısında bulundu. Cibulka, ordunun, askere alınacak kişileri kendisinin seçmesi gerektiğini savundu. Buna göre asker ihtiyacının önce gönüllülerle, ardından en uygun adaylarla karşılanması gerektiğini dile getirdi.
Savunma Bakanı karşı çıkıyor
Kadınlar için zorunlu askerlik fikrine, Savunma Bakanı Klaudia Tanner (ÖVP) ise bugüne dek olumsuz yaklaştı. Geçmişte kadın-erkek eşitliğinin sağlanmamış olmasını gerekçe göstererek bu yöndeki önerileri reddetti. Nisan 2023’ten bu yana kadınlar gönüllü olarak temel askerlik hizmeti yapabiliyor. Savunma Bakanlığı verilerine göre, 1 Nisan 2025 itibarıyla bu kapsamda 489 kadın başvurdu, 282’si görevine başladı. Aynı dönemde yaklaşık 16 bin erkek temel askerlik hizmeti yaptı.
Kadın askerler Avusturya ordusunda aslında uzun süredir görev alıyor. İlk kez 1998 yılında dokuz kadın eğitim hizmetine katılmıştı. Bugün itibarıyla orduda farklı görevlerde toplam 810 kadın asker bulunuyor. Bunlar arasında komando birliklerinde görev yapanlar, helikopter pilotları ve üst düzey komuta pozisyonlarında yer alanlar da var. Kadınların ordu içindeki oranı yüzde 4,6’ya yükselmiş durumda. Bu oran son on yılda iki katına çıksa da, hedeflenen yüzde 15 oranına hâlâ ulaşılmış değil. Savunma Bakanlığı, kadınları askerliğe teşvik etmek için mentorluk programları ve çocuk bakım olanakları gibi çeşitli destekler sunuyor.
Zorunlu askerlik süresi de gündemde
Bakan Tanner, geçtiğimiz döneme kadar zorunlu askerlik süresinin uzatılmasına da karşı olduğunu belirtmişti. Ancak şu sıralar bu konuda daha açık bir tavır sergiliyor. Altı ay olan temel askerlik süresinin sekiz aya çıkarılması, bir uzman komisyon tarafından değerlendiriliyor. 2006 yılına kadar zaten sekiz ay olan askerlik süresi, o yıl alınan bir kararla altı aya indirilmişti. Komisyonun raporunun sonbaharda açıklanması bekleniyor.
Komisyon Başkanı ve yedek askerlik yetkilisi Erwin Hameseder, askerlik süresinin uzatılmasını açık şekilde savunuyor. Hameseder, Ö1 radyosuna verdiği röportajda, 2006 yılında zorunlu yedek askerlik tatbikatlarının kaldırılmasını da “ağır bir hata” olarak nitelendirdi. Gerekçe olarak ise “jeopolitik koşullardaki olumsuz değişimi” ve Avusturya’nın savunma kapasitesini yeniden kazanma gereğini öne sürdü.
“Avusturya yılı” önerisi
Cibulka, ayrıca her vatandaşın askerlik ya da sivil hizmet arasında seçim yapabileceği bir “Avusturya yılı” önerisini de gündeme getirdi. Güncel verilere göre, Avusturya’da 11 bin 798 genç erkek sivil hizmet yapıyor. Aile ve Gençlik Bakanı Claudia Plakolm’un açıkladığı verilere göre, bu sayı sivil hizmet kuruluşlarının ihtiyaçlarının yüzde 90,6’sını karşılıyor. Dokuz ay süren sivil hizmet, uzun süredir gençler arasında oldukça popülerliğini koruyor. Gençlerin en çok görev aldığı alanlar ise geleneksel olarak sağlık hizmetleri, engelli bireylerin desteklenmesi ve yaşlı bakımı olarak öne çıkıyor.
Diğer ülkelerde durum ne?
Kadınlar için askerlik zorunluluğu getiren son ülke Danimarka oldu. Danimarka Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen, mart ayı sonunda yaptığı açıklamada, 1 Temmuz 2024 itibarıyla 18 yaşına giren kadınların 2026 yılı içinde askerlik yapmakla yükümlü olacaklarını duyurdu. Şu ana kadar ülkede sadece 18 yaşını dolduran erkekler için geçerli olan zorunlu askerlik, kadınlar için isteğe bağlıydı. Şu anda Danimarka ordusunda temel askerlik hizmetini yerine getirenlerin yaklaşık yüzde 25’ini gönüllü kadınlar oluşturuyor. Danimarka, geçen yıl Ukrayna’daki savaş gerekçesiyle askerlik süresini dört aydan on bir aya çıkarmıştı.
Bu düzenleme ile Danimarka, İsveç’ten sonra Avrupa Birliği içinde kadınlar için askerlik zorunluluğu uygulayan ikinci ülke olacak. İsveç bu uygulamayı 2017 yılında hayata geçirmişti. AB üyesi olmayan ancak NATO üyesi olan Norveç’te ise kadınlar için zorunlu askerlik uygulaması hâlihazırda yürürlükte bulunuyor.
