(VİYANA) HJ – Avusturya Maliye Bakanlığı ve Mali Denetim Kurulu, açıklanan son bütçe verileri karşısında şaşkın.
Ülkenin 2025 yılına ilişkin kamu maliyesi tabloları, hükümetin kendi hedeflerini tutturamayacağına işaret ediyor. Koalisyon hükümeti (ÖVP–SPÖ–NEOS) mart ayından bu yana mali disiplini sağlamak ve AB’nin borç kurallarına uymak amacıyla hazırladığı çok yıllı bütçe planını uygulamaya çalışıyordu. Ancak yeni hesaplamalar, açığın beklenenden yüksek olduğunu ortaya koydu.
Hedef %4,5’ti, tahmin %4,9’a çıktı
İlk planlamada 2025 için GSYİH’nin %4,5’i düzeyinde açık öngörülüyordu. Ancak eyalet bütçelerindeki sapmalar nedeniyle bu oranın %4,9’a yükseldiği bildirildi. Bu durum, Avusturya’nın geçen yılki borçlanma oranından bile daha yüksek bir seviyeye işaret ediyor. Maliye Bakanı Markus Marterbauer’in (SPÖ) hazırladığı planda, eyaletlerin bütçelerini istikrarlı tutması bekleniyordu. Fakat yıl içinde gelen veriler, bu beklentinin tutmadığını gösterdi.
Eyaletlerin etkisi büyük
Der Standard’ın edindiği bilgilere göre, Steiermark Maliye Dairesi’nin sunduğu yeni rakamlar, tüm eyaletlerdeki toplam bütçe açığının 2025’te beklenenden çok daha yüksek olacağını ortaya koydu. Bu verilere dayanarak yapılan yeni hesaplamalar, ülke genelinde açığın 8 milyar avroya yaklaşabileceğini gösteriyor.
Uzmanlar, özellikle Viyana, Niederösterreich ve Salzburg gibi büyük eyaletlerde yıl sonuna doğru yapılan “ek bütçe” (Nachtragshaushalt) uygulamalarının bu farkı büyüttüğüne dikkat çekiyor. Örneğin, Niederösterreich’ta 2025 yılı için planlanan açık 600 milyon avroyken, son değişiklikle 1 milyar avroya çıktı. Viyana’nın açığının da 3 milyar avroyu aşması bekleniyor.
Siyasi bir hamle iddiası
Bazı kaynaklar, eyaletlerin yüksek açık açıklamalarının yalnızca mali bir durum değil, siyasi bir strateji olabileceğini öne sürüyor. Zira federal hükümet ile eyaletler arasında hâlihazırda mali paylaşım sistemi (Finanzausgleich) görüşmeleri sürüyor. Mevcut formüle göre yeni borçlanmanın %90’ını federal hükümet, %10’unu eyaletler üstlenebiliyor. Eyaletler ise bu oranın 70:30 olarak güncellenmesini talep ediyor. Açıkların yüksek gösterilmesi, gelecekteki borçlanma paylarını artırmak için bir koz olarak değerlendiriliyor.
Veri karmaşası ve belirsizlik
Maliye Bakanlığı ise, bu farkın eyaletlerin geç bildirimlerinden kaynaklanmış olabileceğini düşünüyor. Eyaletler, istatistik kurumuna her ay nakit akışı verilerini gönderiyor, ancak kesin rakamlar yıl sonunda onaylanıyor. Bu durum, federal tahminlerde sapmalara neden oluyor.
Der Standard’a konuşan yetkililer, “Bu bir hata mı, yoksa yıl sonunda yapılan ek harcamaların yansıması mı, henüz net değil” ifadelerini kullandı. Mali Denetim Kurulu Başkanı Christoph Badelt de, yeni rakamların henüz doğrulanmadığını belirterek, “Bu veriler şu anda çok muğlak. AB düzeyinde bir yaptırım süreci için erken” değerlendirmesinde bulundu.
Daha sıkı tasarruf gündemde
Eğer yeni tahminler doğrulanırsa, hükümetin mali disiplin planında ek kesintilere gitmesi gerekecek. Hükümetin hedefi, 2026’da açığı GSYİH’nin %4,2’sine, eyaletlerdeki açığı ise %1’den %0,7’ye düşürmekti. Ancak yeni tablo, eyaletlerin açığının %1,6’ya kadar çıkabileceğini gösteriyor.
Bu durumda, vergi indirimleri ve sosyal destek planları dahil olmak üzere birçok kalemde yeniden değerlendirme yapılması bekleniyor. Özellikle yaşlı çalışanlara yönelik 270 milyon avroluk vergi indirimi planının askıya alınabileceği belirtiliyor.
Brüksel’in gözü Avusturya’da
Avrupa Birliği Komisyonu, üye ülkelerin bütçe disiplinini yakından izliyor. Avusturya’nın mali göstergelerinde yaşanacak bir bozulma, AB’nin borç prosedürlerini yeniden devreye sokabilir. Mali piyasalar da gelişmeleri yakından izliyor.
Uzmanlara göre, eğer eyaletler bütçe dengesini sağlayamazsa, federal hükümetin borçlanma maliyetleri artabilir ve ülkenin kredi notu olumsuz etkilenebilir.
Koalisyon hükümeti ise şimdilik temkinli bir sessizlik içinde. Maliye Bakanlığı kaynakları, “Kesin veriler açıklanana kadar resmi bir yorum yapılmayacak” derken, hükümet içinden bazı isimler “tasarruf planının gözden geçirileceğini” doğruladı.
Ekonomik toparlanmanın yavaş ilerlediği bir dönemde, bütçe açığının yeniden büyümesi hükümet için hem mali hem siyasi bir sınav niteliği taşıyor.
