VİYANA (HJ) – Anayasa Mahkemesi, önceki düzenlemelerin özel hayatın gizliliğini ve Veri Koruma Kanunu’nu ihlal ettiğine karar vererek, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere iptal etmişti. Yeni düzenleme, bu eksiklikleri gidermeyi amaçlıyor.
Anayasa Mahkemesi’nin Esasları
Anayasa Mahkemesi, mevcut düzenlemelerin özel hayatın gizliliğini ihlal ettiğini ve veri koruma kurallarına uymadığını belirlemişti. Mahkeme, yeni düzenlemelerin yargı izni gerekliliği gibi unsurlar içermesi gerektiğini vurguladı. Hakim onayının yanı sıra, hangi veri kategorilerinin ve içeriklerinin hangi dönemden itibaren ve hangi soruşturma amaçları doğrultusunda analiz edilebileceği de belirlenmek zorunda.
Yeni Düzenlemeler
Yeni düzenlemeler, 1 Ocak 2025’ten itibaren cep telefonları ve dizüstü bilgisayarlar gibi veri taşıyıcılarına ve bulut hizmetlerine el konulmasını içeriyor. Adalet Bakanlığı’na göre, bu düzenleme kolluk kuvvetlerinin verilere erişim isteğinde bulunması halinde geçerli olacak.
Savcılık, cep telefonuna el koymak istediğinde mahkemeye başvuruda bulunarak bu niyetini gerekçelendirmek zorunda. Başvuruda işlenecek veri kategorileri, içerikler ve zaman aralığı belirtilmeli ve mahkeme onayı alındıktan sonra savcılık el koyma emrini verebilir.
İçeriğe ilişkin değerlendirmeler sırasında yalnızca izin verilen veri kategorileri okunabilir ve orijinal bir yedekten çalışma kopyası oluşturulmalı. Bu kopya, sadece yetkilendirilmiş verilerin analiz edilmesini sağlayacak. Yeni şüphe sebepleri ortaya çıkarsa, yeni bir mahkeme izni ile daha fazla veri analiz edilebilecek. Ayrıca, işlenen verilerde başka suçlara ilişkin belirtiler bulunursa, savcılık bunları araştırmak için yeni bir mahkeme başvurusunda bulunabilecek.
Özel Durumlar ve Yasal Koruma
Yakın tehlike durumlarında, polis cep telefonuna fiziksel olarak el koyabilir. Ancak savcılık yine de mahkemeye başvurmak zorunda. Yargının yasal koruma görevlisi, mahkeme izni çerçevesinde değerlendirme yapılmasını kontrol edecek. Hem sanık hem de mağdur bu koruma için başvurabilir ve savcılık bunu önerebilir.
Hem mağdur hem de sanık, işlenen verilerin analiz edilmesini talep edebilir. Örneğin, bir mağdur cep telefonunda belirli bir delil olduğunu biliyorsa, savcılıktan bu delilin aranmasını isteyebilir. Veri taşıyıcısına el konulan kişi de veri işlemenin sonuçlarını görme imkanına sahip olacak.
Adalet Bakanı’nın Açıklamaları ve Ek Düzenlemeler
Adalet Bakanı Alma Zadić, cep telefonlarına el konulmasına ilişkin yeni düzenlemelerin Anayasa Mahkemesi’nin gerekliliklerini tam olarak karşıladığını ve organize suçlar, terör ve yolsuzluk alanlarındaki soruşturmaları güvence altına aldığını belirtti.
Ayrıca, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’ndaki diğer noktalar da yeniden düzenlenecek. Mağdurlara suçlamaların düşürülmesine karşı itiraz etme fırsatı verilecek ve dosyalarına erişimleri sağlanacak. Reşit olmayan şiddet tanıkları için hukuki danışmanlık genişletilecek ve aile içi şiddet davaları için özel yargı yetkisi verilecek.
Yeni düzenlemeler, zaman sınırlamalarının kaldırılması ve davanın düşmesi için başvuru sürecinin basitleştirilmesini de içeriyor.
Savcılıklar, ön kovuşturmaların başlatılmasına ilişkin kuralların basitleştirilmesi suretiyle rahatlatılacak. Yüksek bölge mahkemeleri, nihai kararları yayınlamakla yükümlü olacak.
Zadić, yeni düzenlemelerin son 20 yılın en büyük yargı reformu olduğunu ve Avusturya yargısının gelecekteki zorluklara karşı donanımlı kalmasını sağlayacağını vurguladı.
