(VİYANA) HJ – Avusturya’da dokuz sivil toplum kuruluşunun oluşturduğu Demokrasi-Index Derneği tarafından hazırlanan 2025 Demokrasi Endeksi, ülkedeki demokratik göstergelerin düşüş eğiliminde olduğunu ortaya koydu. Değerlendirmeye göre, temel haklar, medya ve sivil toplum alanlarında son bir yılda belirgin bir gerileme yaşandı.
Yıllık olarak yayımlanan endeks, egemenlik hakkı, siyasi partiler, yasama, yürütme, yargı, medya ve sivil toplum olmak üzere demokrasinin yedi kurumsal alanını 115 kriter üzerinden değerlendiriyor. Geçen yıl %55,7 olan endeks puanı, bu yıl %55,1’e geriledi.
Dernek Başkanı Mathias Zojer, yeni bilgi edinme yasasının olumlu bir adım olduğunu belirtirken, uygulamadaki etkilerinin henüz netleşmediğini söyledi.
“Dijital haklar tehdit altında”
Epicenter.works temsilcisi Thomas Lohninger, dijital alandaki temel hakların açık biçimde zayıfladığını ifade etti. Lohninger, hükümetin onayladığı “Bundestrojaner” (federal casus yazılım) düzenlemesi ile şehir merkezlerinde polis gözetiminin yaygınlaştırılmasının bireysel mahremiyet üzerinde baskı yarattığını savundu.
“Endişe verici gelişmeler”
Avusturya Demokrasi Vakfı’ndan Marianne Schulze, aile birleşiminin durdurulması, başörtüsü yasağına ilişkin yasa tasarısı ve bakım kurumlarındaki özgürlük kısıtlamaları gibi gelişmelerin insan hakları alanında ciddi gerilemelere işaret ettiğini belirtti. Schulze, “Demokratik kurumlara olan güven sarsılıyor” dedi.
Polis müdahalelerinde çifte standart uygulanmasını eleştiren Schulze, sivil toplum kuruluşlarının da son bir yılda artan siyasi baskı altında faaliyet gösterdiğini ifade etti.
“Durum ciddi ama geri dönüş mümkün”
Zojer, demokratik yapının alarm verdiğini belirterek, “Durum ciddi ancak geri dönülemez değil. Demokrasiye inanan tüm kesimlerin bu tehdidin farkına vararak ortak tavır alması gerekiyor” dedi.
Endekste yer alan öneriler arasında kitlesel gözetimden vazgeçilmesi, yürütmeye ait belgelerin aktif olarak yayımlanması, yurttaş girişimlerinin güçlendirilmesi ve nitelikli gazeteciliğin desteklenmesi gibi önlemler yer aldı.
Dokuz kuruluş katkı verdi
Endeks, aralarında Demokratiestiftung.at, epicenter.works, IG Demokratie, Forum Informationsfreiheit, Presseclub Concordia, Meine Abgeordneten ve SOS Mitmensch gibi oluşumların bulunduğu dokuz kuruluş tarafından hazırlandı.
Çalışmanın tamamen akademik bir modelle hazırlanmadığı, siyaset bilimci Jan-Werner Müller’in “Freiheit, Gleichheit, Ungewissheit” adlı eserinde ortaya koyduğu demokratik ölçütler temel alınarak geliştirildiği belirtildi.
