VİYANA (HJ) – Avusturya enerji piyasası düzenleyicisi E-Control, elektrik şebekesi tarifelerinde kapsamlı değişiklik öngören yeni temel yönetmeliği yayımladı.
1 Ocak 2027’den itibaren kademeli olarak devreye girecek sistem, özellikle elektrikli otomobil ve ısı pompası kullanan haneleri yakından ilgilendiriyor.
Yeni tarife sisteminin temelinde, elektrik tüketiminin daha esnek saatlere ve daha dengeli biçimde dağıtılması bulunuyor. E-Control’e göre tüketimini şebekenin durumuna göre ayarlayan müşteriler şebeke ücretlerinde daha fazla tasarruf edebilecek.
Şebeke işletmecileri yeni sisteme aşamalı olarak geçecek. En geç 2028’in ortasından itibaren tüm işletmecilerin yeni tarife modelini uygulaması gerekecek.
Yüksek güç kullanımı ücrete yansıyacak
Haneler ve küçük işletmeler açısından en önemli değişiklik, şebeke ücretlerine güç kullanımının da dahil edilmesi olacak. Böylece yalnızca yıl boyunca tüketilen toplam elektrik miktarı değil, belirli bir anda şebekeden ne kadar yüksek güç çekildiği de önem kazanacak.
Şimdiye kadar hanelerin şebeke maliyetleri büyük ölçüde yıllık elektrik tüketimine göre hesaplanıyordu. Yeni sistemde tüketim miktarı ile en yüksek güç kullanımı, nihai aşamada şebeke ücretinin yüzde 50’şerlik bölümünü oluşturacak. İlk uygulama döneminde ise güç kullanımına bağlı bölümün payı yüzde 40 olacak.
Akıllı sayaçlar üzerinden müşterinin 15 dakikalık dönemlerde ulaştığı en yüksek değer ölçülecek ve güç kullanımına bağlı ücretin hesaplanmasında bu veri dikkate alınacak.
E-Control Yönetim Kurulu Üyesi Michael Strebl, ısı pompası veya elektrikli otomobil gibi yüksek güç gerektiren cihazları bulunmayan haneler açısından büyük bir değişiklik beklenmediğini belirtti. Strebl’e göre bu müşteriler, diğer tüketicilerin oluşturduğu yüksek güç taleplerinin maliyetini artık aynı ölçüde paylaşmayacakları için dolaylı olarak da yarar sağlayacak.
Elektrikli otomobil ve ısı pompasında ayar önemli
E-Control, sıradan ev aletlerinin oluşturduğu kısa süreli güç artışlarının büyük sorun yaratmasını beklemiyor. Ölçümün 15 dakikalık dönemler üzerinden yapılması, kısa süreli tüketim zirvelerinin bu süre içinde dengelenmesini sağlıyor.
Ancak elektrikli otomobil şarjı veya ısı pompası gibi cihazların 15 dakika boyunca yüksek güçle çalışması farklı sonuç doğurabilecek. Bu nedenle bu tür cihazları kullananların güç zirvelerini sınırlaması gerekecek.
Strebl’e göre elektrikli otomobillerde şarj gücünün 11 kilovattan 4 kilovata düşürülmesi genellikle yeterli olacak. Isı pompalarında ise cihazın daha dengeli çalışmasını sağlayacak ayarlar yapılabilecek. Gece sıcaklık düşürme uygulamasının kapatılması buna örnek gösterildi.
Kış gecelerinde indirim geliyor
Yeni sistem, elektriğin şebekenin daha az yoğun olduğu saatlerde kullanılmasını da teşvik edecek.
Nisan ayında uygulamaya giren ve yaz döneminde öğle saatlerini kapsayan düşük tüketim tarifesinin ardından, 1 Ekim 2027’de kış dönemi için yeni bir indirim başlayacak. Ekim-mart döneminde saat 23.00 ile 05.00 arasında elektrik kullanan müşteriler şebeke ücretlerinde indirimden yararlanabilecek.
E-Control Yönetim Kurulu Eş Başkanı Alfons Haber, reformun temel yaklaşımını “esnekliğe karşılık indirim” olarak tanımladı.
Örneğin şebeke işletmecisiyle anlaşarak günde iki kez ikişer saat güç kullanımını azaltmayı kabul eden müşterilere, güç kullanımına bağlı ücrette yüzde 75 indirim uygulanacak.
Bu “esnek şebeke kullanımı” modeli, yaklaşık 500 bin müşterinin yararlandığı mevcut kesintili tarifelerin yerini alacak. Haber, sistemin batarya depolama tesisleri açısından da cazip olabileceğini belirtti.
Amaç şebeke yatırımlarını azaltmak
E-Control yeni tarife yapısıyla elektrik şebekesindeki yükün daha dengeli dağıtılmasını ve gerekli şebeke yatırımlarının azaltılmasını hedefliyor. Düzenleyici kuruma göre bu yolla şebeke genişletme maliyetleri yılda 300 milyon euro daha düşük tutulabilecek.
Batarya depolama sistemleri için de şebeke maliyetlerinden tamamen veya kısmen muafiyet sağlayabilecek on farklı seçenek öngörülüyor. Buradaki temel ölçüt, depolama sisteminin şebekeye yarar sağlayıp sağlamaması olacak.
E-Control, normalde gerekli olacak bir şebeke yatırımının önlenmesine katkıda bulunan depolama sistemlerini “şebekeye yararlı” olarak değerlendiriyor.
Özellikle güneş enerjisi ve rüzgâr santralleriyle birlikte depolama tesisi işleten şirketler, planlanan düzenlemeyi daha önce sert biçimde eleştirmiş ve kuralların depolama yatırımlarını yavaşlatabileceği uyarısında bulunmuştu.
E-Control ise düzenlemenin batarya depolama yatırımlarını teşvik etmek amacı taşımadığını vurguladı. Haber, hedefin elektrik şebekesini mümkün olduğunca verimli kullanmak ve maliyetleri bu maliyetlere neden olan tüketim biçimlerine göre dağıtmak olduğunu belirtti. Batarya depolama sistemlerine aşırı avantaj sağlanması halinde ortaya çıkan maliyetin haneler ve şirketler tarafından karşılanması gerekeceğini ifade etti.
