VİYANA (HJ) – Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyi, geçen yılın sonunda orduda yaklaşık 450.000 ila 500.000 askerin kayıp olduğunu belirtmişti. Savaşın patlak vermesinden bu yana birçok askerlik çağındaki erkek yurtdışına çıktı. Sadece Almanya’da 250.000’den fazla Ukraynalı erkek kayıtlı. Eurostat verilerine ve Avusturya İstatistik Kurumu’nun anketlerine göre, Ocak ayından bu yana yaşları 18 ila 60 arasında değişen 13.700 ila 14.500 Ukraynalı erkek Avusturya’da yaşıyor.
Konsolosluk Hizmetleri İptal Edildi
Ukrayna, yurtdışında yaşayan askerlik çağındaki erkekler üzerindeki baskıyı artırıyor. Frankfurter Allgemeine gazetesi, özellikle askerlik çağındaki Ukraynalı erkeklere yönelik konsolosluk hizmetlerinin iptal edilmesi nedeniyle, Ukraynalı erkeklerin pasaportlarının artık verilmediğine dair vakaları haberleştirdi. Ukrayna tarafından yayınlanan bir kararnamede, pasaportların yurtdışındaki Ukrayna diplomatik misyonlarına gönderilmesinin “artık uygulanmadığı” belirtilmişti. Bu da askerlik çağındaki Ukraynalı erkeklerin bundan böyle pasaportlarını sadece ülke içinde alabilecekleri anlamına geliyor. 24 Nisan’dan bu yana pasaport başvurusunda bulunan herkesin bunu yapmak için Ukrayna’ya dönmesi gerekiyor.
Protestolar ve Yeni Düzenlemeler
Polonya’daki Ukraynalıların ilk protestolarının ardından, en azından 23 Nisan’dan önce seyahat belgeleri için yapılan tüm başvuruların yurtdışında da işleme alınacağına dair güvence verildi. Bu önlem, Ukrayna hükümetinin erkekleri ülkeye dönmeye ikna etme çabalarının bir parçası olarak görülüyor.
Anavatana Karşı Görevler
Dışişleri Bakanı Dmytro Kuleba, X platformunda net bir dille şunları yazdı: “Ülkemiz savaşta. Eğer birileri uzakta cephede savaşıp bu devlet için hayatını riske atarken, bir başkasının yurt dışında olduğuna ve bu devletten fayda sağladığına inanıyorsa, bu işe yaramaz. Yurtdışında olmak bir vatandaşı anavatana karşı görevlerinden muaf tutmaz.”
Yurtdışındaki Ukraynalı Erkeklerin Durumu
Yurtdışındaki Ukraynalı erkeklerin durumu son derece hassas. Kendi ülkelerinde, yaşıtları cephedeyken güvenli bir yere kaçtıkları için asker kaçağı muamelesi görüyorlar. Öte yandan, birçoğu aileleriyle birlikte savaştan kaçmış durumda ve askerlik hizmetini reddetme haklarına da atıfta bulunabilirler.
Avusturya’nın Tutumu
Diğer Avrupa ülkelerindeki siyasetçiler bu hassas durumla nasıl başa çıkıyor? Polonya ve Baltık ülkelerindeki hükümetlerden, Ukrayna’nın talep etmesi halinde Ukraynalıların iadesini öngörebilecek sesler yükseliyor. Almanya’da politikacılar bu meseleden uzak durmaya çalışıyor. Avusturya da düşük profilli bir tutum sergiliyor. Caritas’a göre, bu konuda henüz açılmış bir dava bulunmuyor. Avusturya İçişleri Bakanlığı, “Mevcut yasalara göre askerliğe elverişli Ukraynalı erkeklerin Avusturya’dan Ukrayna’ya getirilmesi mümkün değil” demekle yetiniyor.
Siyasi Partilerin Görüşleri
SPÖ, mevcut yasal duruma atıfta bulunarak, “Avusturya’daki Ukraynalılar AB hukuku ve Avusturya hukukuna göre savaş nedeniyle yerlerinden edilmiş kişilerdir. Yasal olarak ikamet etmeleri için yasal bir dayanak var, ancak sınır dışı edilmeleri için yasal bir dayanak yok.” açıklamasını yapıyor.
NEOS Genel Sekreteri ve savunma sözcüsü Douglas Hoyos, AB’nin Geçici Koruma Direktifi’ne atıfta bulunarak, “AB hukuku uyarınca, tüm Ukraynalılar cinsiyetlerine bakılmaksızın bir AB ülkesine girer girmez oturma izni alma hakkına sahiptir” diyor. Hoyos, bu oturma izinleri geçerli olduğu sürece, muhtemelen “sınır dışı etme olmayacaktır” diyor.
Yeşiller Vicdani Retçileri Destekliyor
Yeşiller ise vicdani retçiler lehine net bir tutum sergiliyor. “Liberal bir demokraside vicdani ret hakkı da olmalıdır. Bu, Ukrayna’da hiç kimsenin kolaylıkla veremeyeceği bir karardır. Burada bulunan pek çok insan her gün Ukrayna’yı ellerinden geldiğince desteklemek için çalışıyor. Ayrıca, ilgili kişilerin geçerli bir pasaport almalarının mümkün olmadığı durumlarda da oturma izinlerinin verilebileceği ya da uzatılabileceği açıktır. Mevcut yasal durum ve uygulama budur.” şeklinde yanıt verdiler.
